عالمي كه : علمش بر جزئيّات وكليّات عوالم ايجاد ، وپيدا وپنهان جهان كون وفساد ، وما في القلوب جمهور عباد احاطه كرده . قادرى كه : به جهت تعليم أبجدخوانان دبستان تحصيل علوم ، ونوآموزان درس لغات نامعلوم ؛ بيست وهشت حرف مفرد ؛ به قلم قدرت بر صفحهء صنعت نگاشته ، در هر يك از آن مفردات ؛ گنجهاى معاني به وديعت گذاشته ، از تركيب آنها ؛ فزون از حدّ إحصاى ألفاظ وعبارات زيادة بر مرتبهء إملاء كنايات واستعارات « 1 » ، وبيرون از مقدار ادراك ما نكات ولغات - كه هر يك مبدأ يك عالم علوم وهر كدام منشأ يك جهان مفهوم است - بيرون آورده . صانعى كه : أوراق تسعهء گردون وصفحات سبعهء كتاب چرخ‌نگون را از طلاى محلول ماه ومهر ؛ مذهّب به تذهيب اشعّه ، ومجدول به جداول مقنطرات « 2 » ، ومخطّط به خطوط شعاعى ، ومصوّر به تصوير بروج ، وملفّظ به ألفاظ سيّارات ، ومنقّط به نقاط ثوابت فرموده است ؛ تا سوادخوانان كتب آسمانى ورمزدانان اسرار نهاني از مطالعهء آن نقوش غريب وخطوط عجيب رموز پنهانى بخوانند . حكيمى كه : أصناف طبقات بني آدم ، وفرق مختلف أهل عالم را از همين حروف معروف لغات مختلفه وخطوط غير مكرّره مرحمت نموده است كه از تحرير وتقرير كلمهء مختصر - كه مركّب از يك دو حرف جزئي است - مطالب كليّه دريافته . مقصود يكديگر را بدانند « جلّ جلاله وعمّ نواله وعظم شأنه » . [ * 2 ]

--> ( 1 ) كنايات : جمع كناية ، يعنى : پوشيده سخن گفتن ، استعمال لفظ وارادهء لازم معنى آن . استعارات : جمع استعاره ، كه يكى از أنواع مجاز است ، وآن عبارت است : از اضافه ونسبت « مشبّه به » به « مشبّه » با علاقة . ( 2 ) مقنطرات : جمع قنطره ، پلها .